Zgodnie z Zarządzeniem Dyrektora nr 14/2025 została wprowadzona polityka wydawnicza Wydawnictwa IRWiR PAN.

 

Misja

Wydawnictwo Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk specjalizuje się w upowszechnianiu wyników interdyscyplinarnych badań nad wsią, rolnictwem i rozwojem obszarów wiejskich. Publikuje prace poświęcone przemianom społecznym, gospodarczym, demograficznym, przestrzennym, kulturowym i instytucjonalnym zachodzącym na wsi, a także współczesnym wyzwaniom związanym ze zrównoważonym rozwojem, bezpieczeństwem żywnościowym, przemianami ludnościowymi, odpornością społeczności lokalnych i systemów rolniczych, relacjami wieś–miasto oraz politykami publicznymi wobec obszarów wiejskich.

 

Wydawnictwo publikuje monografie naukowe, monografie pod redakcją naukową, prace zbiorowe oraz inne opracowania odpowiadające profilowi badawczemu Instytutu. Szczególne znaczenie przypisuje publikacjom, które łączą rzetelną refleksję teoretyczną z wynikami badań empirycznych, podejmują problemy ważne dla rozwoju nauki i debaty publicznej oraz wspierają pogłębione rozumienie procesów kształtujących współczesną i przyszłą wieś.

 

Działając w oparciu o wysokie standardy naukowe, etyczne i edytorskie, Wydawnictwo IRWiR PAN wspiera autorów w przygotowaniu wartościowych publikacji oraz w dotarciu z wynikami badań do szerokiego grona odbiorców w kraju i za granicą. Traktuje działalność wydawniczą jako ważną część misji Instytutu: upowszechnianie wiedzy, wzmacnianie jakości dyskusji o rozwoju wsi i rolnictwa oraz dostarczanie wiarygodnych podstaw poznawczych dla polityk publicznych i praktyki społecznej.

 

Profil tematyczny

Profil wydawniczy IRWiR PAN wyrasta z wieloletniej tradycji badań nad wsią i rolnictwem prowadzonych w Instytucie oraz z potrzeby opisu i wyjaśniania najważniejszych procesów wpływających na rozwój obszarów wiejskich. Wydawnictwo publikuje przede wszystkim prace z dziedziny nauk społecznych, podejmujące problematykę rozwoju wsi, rolnictwa i obszarów wiejskich w ujęciu interdyscyplinarnym. Szczególne miejsce zajmują publikacje ukazujące przemiany polskiej wsi i rolnictwa zarówno w perspektywie długiego trwania, jak i w odniesieniu do aktualnych wyzwań społecznych, gospodarczych, środowiskowych i geopolitycznych.

 

Zakres tematyczny publikacji obejmuje w szczególności:

• rozwój obszarów wiejskich i jego zróżnicowanie przestrzenne, w tym regionalne i lokalne dysproporcje rozwojowe, relacje centrum–peryferie, dostępność usług i infrastruktury oraz uwarunkowania rozwoju gmin i społeczności lokalnych;
• rolnictwo i systemy żywnościowe, w tym przemiany struktury agrarnej, funkcjonowanie i sukcesję gospodarstw rodzinnych, dezagraryzację, innowacje w rolnictwie, odporność gospodarstw, politykę rolną oraz bezpieczeństwo żywnościowe;
• gospodarkę wiejską w jej wielofunkcyjnym wymiarze, obejmującą przedsiębiorczość, pozarolnicze funkcje wsi, lokalne rynki pracy i wykorzystanie endogenicznych zasobów rozwoju;
• demograficzne i społeczne przemiany wsi, w tym migracje, starzenie się ludności, kurczenie się części obszarów wiejskich, zmiany struktury społecznej, ubóstwo, wykluczenie, sytuację rodzin, kobiet, młodzieży i osób starszych;
• kulturę wsi, tożsamość lokalną i dziedzictwo społeczno-kulturowe, w tym przemiany stylów życia, więzi społecznych, systemów wartości i pamięci zbiorowej;
• instytucje, polityki publiczne i zarządzanie rozwojem, w tym samorząd lokalny, jakość rządzenia, partycypację społeczną, integrację europejską, politykę rozwoju obszarów wiejskich oraz skuteczność interwencji publicznych;
• zrównoważony rozwój, środowisko i transformację żywnościową, w tym ochronę zasobów naturalnych, rolnictwo ekologiczne, krótkie łańcuchy dostaw, trwałość systemów żywnościowych oraz dostosowania do zmian klimatycznych i środowiskowych.

 

Wydawnictwo jest szczególnie otwarte na opracowania, które przekraczają granice pojedynczych dyscyplin i pozwalają ujmować wieś oraz rolnictwo jako złożoną rzeczywistość społeczną, gospodarczą, przestrzenną i kulturową. Publikowane prace powstają przede wszystkim na styku ekonomii, socjologii, demografii, geografii społeczno-ekonomicznej, polityki publicznej, antropologii kulturowej, historii społecznej oraz studiów nad rozwojem.

 

 

Otwarty dostęp

Wydawnictwo IRWiR PAN konsekwentnie wspiera ideę otwartej nauki i dąży do jak najszerszego upowszechniania rezultatów badań. Zgodnie z przyjętą w Instytucie Polityką otwartego dostępu, publikacje Wydawnictwa są udostępniane w wersji elektronicznej w sposób umożliwiający szerokie korzystanie z wyników badań naukowych. 

 

W wyjątkowych przypadkach, wynikających z warunków finansowania danej publikacji lub zasad współpracy z partnerem wydawniczym, udostępnienie pełnej wersji elektronicznej może zostać objęte czasowym embargiem. Rozwiązanie to traktowane jest jako odstępstwo od podstawowej zasady otwartości i powinno mieć charakter uzasadniony oraz ograniczony w czasie.

 

Współpraca wydawnicza

Wydawnictwo IRWiR PAN rozwija współpracę z uznanymi partnerami wydawniczymi, traktując ją jako element wzmacniania jakości edytorskiej, profesjonalizacji procesu publikacyjnego oraz zwiększania zasięgu upowszechniania wyników badań.

 

Od 2016 roku Wydawnictwo IRWiR PAN współpracuje z Wydawnictwem Naukowym Scholar przy realizacji wybranych projektów wydawniczych. Współpraca ta sprzyja wymianie doświadczeń, rozwijaniu wysokich standardów edytorskich oraz zwiększaniu rozpoznawalności publikacji poświęconych problematyce wsi, rolnictwa i przemian społeczno-gospodarczych.

 

 

Upowszechnianie publikacji

Wydawnictwo IRWiR PAN prowadzi działania służące zwiększaniu widoczności, dostępności i oddziaływania publikowanych prac. Obejmują one w szczególności:

• udostępnianie publikacji na stronie internetowej IRWiR PAN;
• wprowadzanie danych o publikacjach do repozytoriów (Repozytorium Cyfrowe Biblioteki Narodowej POLONA oraz Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych RCIN), baz i narzędzi zwiększających ich odnajdywalność;
• przekazywanie publikacji do zasobów bibliotecznych, w tym realizację obowiązku dostarczania egzemplarzy bibliotecznych oraz współpracę z bibliotekami zainteresowanymi tematyką rozwoju wsi i rolnictwa;
• prezentowanie i promowanie publikacji podczas konferencji, seminariów i innych wydarzeń naukowych organizowanych lub współorganizowanych przez IRWiR PAN;
• informowanie o nowych tytułach za pośrednictwem mediów społecznościowych Instytutu oraz innych kanałów komunikacji;
• współpracę promocyjną z instytucjami, fundacjami, czasopismami branżowymi i partnerami merytorycznymi pozostającymi w relacjach współpracy z IRWiR PAN.

W przypadku publikacji przygotowywanych we współpracy z Wydawnictwem Naukowym Scholar działania upowszechniające mogą obejmować także dystrybucję poprzez księgarnie naukowe i kanały sprzedaży właściwe dla tego partnera wydawniczego.

 

 

Autorzy i zgłaszanie propozycji wydawniczych

Wydawnictwo IRWiR PAN przyjmuje propozycje publikacji przygotowywanych przez:

• pracowników Instytutu;
• zespoły autorskie i redakcyjne z udziałem pracowników IRWiR PAN;
• autorów i redaktorów naukowych spoza Instytutu, jeżeli zgłaszana publikacja odpowiada profilowi tematycznemu Wydawnictwa oraz spełnia przyjęte standardy naukowe i edytorskie.

Każda propozycja wydawnicza podlega indywidualnemu rozpatrzeniu. Podstawą oceny jest zgodność publikacji z profilem Wydawnictwa, jej wartość naukowa, oryginalność podjętej problematyki oraz przewidywany wkład w rozwój wiedzy i debaty dotyczącej wsi, rolnictwa oraz obszarów wiejskich. Szczegółowy tryb zgłaszania prac określa odrębna Procedura wydawnicza Wydawnictwa IRWiR PAN.

 

 

Finansowanie publikacji

Wydawnictwo IRWiR PAN dopuszcza różne modele finansowania procesu wydawniczego. Publikacje mogą być finansowane w szczególności ze:

• środków projektowych i grantowych;
• środków pozostających w dyspozycji autorów, redaktorów naukowych lub reprezentowanych przez nich instytucji;
• środków partnerów zewnętrznych współfinansujących wydanie publikacji;
• w uzasadnionych przypadkach - ze środków IRWiR PAN.

 

Finansowanie ze środków Instytutu ma charakter wyjątkowy i jest rozpatrywane przede wszystkim w odniesieniu do monografii przygotowywanych przez pracowników IRWiR PAN, w szczególności publikacji istotnych z punktu widzenia rozwoju naukowego i działalności badawczej Instytutu.

 

Informacja o proponowanym źródle finansowania procesu wydawniczego jest przedstawiana na etapie zgłaszania publikacji. Ustalenie warunków organizacyjnych i finansowych wydania następuje niezależnie od oceny naukowej manuskryptu.

 

Źródło finansowania publikacji, wysokość środków przeznaczonych na jej wydanie ani fakt wniesienia opłaty nie mają wpływu na ocenę merytoryczną pracy, przebieg procedury recenzyjnej ani decyzję o przyjęciu lub nieprzyjęciu publikacji do wydania.

 

 

Odrębne procedury wydawnicze i recenzyjne

Szczegółowe zasady przyjmowania, oceny, recenzowania, opracowania redakcyjnego i przygotowania publikacji do wydania określają odrębne dokumenty:

• Procedura wydawnicza Wydawnictwa IRWiR PAN;
• Procedura recenzji naukowej publikacji książkowych Wydawnictwa IRWiR PAN.

Dokumenty te stanowią rozwinięcie zasad przedstawionych w niniejszej Polityce wydawniczej i zapewniają przejrzystość procesu wydawniczego oraz jednolite standardy postępowania wobec wszystkich zgłaszanych publikacji.

 

Z uwagi na odmienny charakter działalności czasopiśmienniczej, niniejsza polityka nie obejmuje kwartalnika „Wieś i Rolnictwo”, którego zasady funkcjonowania, kwalifikowania tekstów i procedury redakcyjne określają odrębne regulacje.

 

Polityka wydawnicza Wydawnictwa IRWiR PAN - załącznik nr 1 do zarządzenia nr 14/2025