Nauka
„Adaptacja rodzinnych gospodarstw rolnych do nowych modeli biznesowych uwzględniających praktyki prośrodowiskowe. Analiza potrzeb i opinii rolników”
Projekt realizowany przez IRWiR PAN w konsorcjum z Fundacją Badań Wiejsko-Miejskich Rurall.
Jego realizacja potrwa od lutego 2026 r. do kwietnia 2027 r.
Projekt finansowany przez Fundację Polska z Natury z siedzibą w Warszawie
Kierownikiem projektu jest dr hab. Monika Stanny, a w skład zespołu badawczego wchodzą: dr Anna Rosa,
dr Ruta Śpiewak, mgr Klaudia Kryńska oraz mgr Alicja Wójcik.
O projekcie
Rodzinne gospodarstwa rolne stanowią podstawę polskiego rolnictwa oraz ważny element bezpieczeństwa żywnościowego i rozwoju obszarów wiejskich. Jednocześnie coraz silniej odczuwają skutki zmian ekonomicznych, środowiskowych i społecznych. Rosnące koszty produkcji, zmienność rynków, zmiany klimatu oraz nowe wymagania środowiskowe sprawiają, że tradycyjne sposoby prowadzenia gospodarstw coraz częściej wymagają dostosowania do nowych warunków funkcjonowania.
Projekt koncentruje się na analizie możliwości adaptacji rodzinnych gospodarstw rolnych do nowych modeli biznesowych uwzględniających praktyki prośrodowiskowe. Celem badań jest identyfikacja czynników, które sprzyjają lub utrudniają wdrażanie takich modeli, a także rozpoznanie potrzeb i oczekiwań rolników wobec instrumentów wsparcia publicznego oraz działań doradczych.
W projekcie model biznesowy rozumiany jest jako sposób organizacji gospodarstwa obejmujący decyzje produkcyjne, ekonomiczne, organizacyjne i środowiskowe, które wpływają na jego stabilność, odporność oraz możliwości rozwoju w zmieniającym się otoczeniu.
Badaną grupę docelową stanowią osoby identyfikujące się jako rolnicy/rolniczki, prowadzące rodzinne gospodarstwa o powierzchni od 10 do 100 ha, w których działalność rolnicza stanowi co najmniej 1/3 dochodów gospodarstwa domowego.
Projekt stanowi kontynuację wieloletnich badań prowadzonych w Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN nad przemianami obszarów wiejskich oraz funkcjonowaniem rodzinnych gospodarstw rolnych. Wpisuje się w nurt analiz poświęconych zrównoważonemu rozwojowi rolnictwa, modelom gospodarowania, procesom modernizacji i dywersyfikacji oraz roli polityk publicznych w kształtowaniu odporności ekonomicznej, społecznej i środowiskowej gospodarstw. Dzięki temu wyniki projektu będą miały znaczenie nie tylko aplikacyjne, lecz także poznawcze, rozwijając wiedzę o mechanizmach adaptacji polskiego rolnictwa do współczesnych wyzwań. Projekt wykorzystuje podejście łączące analizę literatury, opracowanie autorskiej typologii modeli biznesowych oraz badania terenowe prowadzone wśród rolników.
Badanie rolników w kampanii "Rolnik na plusie"
Kampania „Rolnik na plusie”, prowadzona przez Fundację Polska z Natury, służy upowszechnianiu wiedzy o sytuacji rodzinnych gospodarstw rolnych oraz wypracowywaniu rozwiązań wspierających ich stabilność, rentowność i zdolność do rozwoju. Niniejsze badanie realizowane jest w ramach tej kampanii. Jego celem jest dostarczenie wiedzy o potrzebach, barierach i doświadczeniach rolników, która zostanie wykorzystana do przygotowania rekomendacji dla instytucji publicznych, organizacji branżowych i innych podmiotów wspierających rolnictwo.
Informacja o kampanii:
Głównym elementem projektu jest badanie ankietowe realizowane metodą bezpośredniego wywiadu z właścicielami rodzinnych gospodarstw rolnych. Do udziału zapraszani są rolnicy prowadzący gospodarstwa o powierzchni od 10 do 100 ha, w których działalność rolnicza stanowi co najmniej jedną trzecią dochodów gospodarstwa domowego.
Kwestionariusz badawczy obejmuje zagadnienia związane z organizacją gospodarstwa, stosowanymi praktykami rolniczymi, decyzjami inwestycyjnymi, oceną instrumentów wsparcia, barierami rozwoju oraz postrzeganiem praktyk prośrodowiskowych.
Badania terenowe prowadzone są przez naukowców Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN przy wsparciu podmiotu Marcin Jóźko Lokalne Badania Społeczne. Rozmowy realizowane są w formie wywiadów indywidualnych, prowadzonych bezpośrednio lub online.
Zaproszenie do udziału
Obecnie trwa etap badań terenowych. Do udziału zapraszamy rolników prowadzących rodzinne gospodarstwa rolne spełniające kryteria projektu.
Osoby zainteresowane udziałem mogą zgłaszać się do 15 sierpnia 2026 r., wysyłając wiadomość na adres:
z tytułem „Rolnik+”.
Odpisując, zostaw kontakt telefoniczny do siebie. W odpowiedzi zespół badawczy skontaktuje się telefonicznie w celu ustalenia dogodnego terminu rozmowy.
Badanie ma charakter anonimowy, a uzyskane informacje będą wykorzystywane wyłącznie do celów naukowych. Udział rolników pozwoli lepiej zrozumieć wyzwania stojące przed rodzinnymi gospodarstwami rolnymi oraz wypracować rekomendacje wspierające ich rozwój w warunkach transformacji polskiego rolnictwa.
Rolniczko, Rolniku, wystarczy, że napiszesz „jestem zainteresowany badaniami”, pozostawisz do siebie telefon, a oddzwonimy. Twoje doświadczenie jest ważne, by nauka rekomendowała rozwiązania dostosowujące polityki do potrzeb rolników.
Za wszystkie zgłoszenia bardzo dziękujemy!
